Haziran 2019
PSÇPCCP
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

"Kadını güzel yapan şey ne saçı, ne vücudu, ne de kaşı gözüdür. Kadını asıl güzel yapan sevgisini paylaşabilmesi, fedakârlığı, karşılık beklemeden verdiği emeği, sınırsız sorumluluğu, toplumsal duyarlığı, barışçıl olması, engin anlayışı, sadakati, kalbini de katarak kullandığı aklı ve ana olma özelliğidir."

SONGÜL DÜNDAR

şoför aga kitap kapak resmi

Aşık Dündar

sound by Jbgmusic

İlgili Makaleler

savaşların kadını kitap kapak resmi

26
Eyl
2017
ACEM KIZI TÜRKÜSÜ KİMİNDİR?
songül Dündar tarafından yazıldı   

ACEM KIZI TÜRKÜSÜ KİMİNDİR?

********************************************        

CANANİ âşık da der ki naz olur

Yavaş salın sonun belki hız olur

Mısır haznesini versem az olur

Beni de üstüne al Acem Kızı

**************************

Dizeleri ile sonlanan türkünün sahibi: Mahlasından da anlaşıldığı gibi Karslı Âşık Canani’dir.

Âşık Canani 1917 yılında Kars’a bağlı Selim ilçesinin Sipkor, şimdiki adı ile Yamaçlı köyünde doğdu. Âşık Canani’nin asıl adı Ahmet Çelik’tir.

Âşıklık geleneği ve şiirle küçük yaşlarda ilgilenmeye başladı. Köylerine gelip giden âşıklar aracılığıyla kendini geliştirip bilgilerini pekiştirdi. İlk gençliğinden itibaren Dursun Cevlani’den saz dersleri aldı. Zaman içerisinde ismi yörede duyuldu ve meclislere katılmaya başladı. Yazın çiftçilik, kışın da kahvelerde, düğünlerde saz eşliğinde türküler söyledi.

Bu dönemden sonra tanıştığı ve dostluk kurduğu birçok âşıkla deyişmelerde bulundu ve kendini geliştirdi. Kayda geçmeyen birçok şiirinin unutulduğu bilinmektedir.

Âşık Canani’nin elde kalan az sayıda şiiri değişik gazete, dergi ve araştırmalarda yayımlandı. İncelemeler sonucunda su yüzüne çıkarılabildi.

Âşık Canani 2007 yılında İzmir’de öldü ve orada toprağa verildi.

Bir Neşet Ertaş türküsü olan “Acem Kızı”, yani Çırpınıpta Şamova’ya çıkınca dizesiyle başlayan günümüzün ünlü türkülerinden biridir. Bir sanatçının ünlenmesi, okuduğu eserlerin bazılarının sözlerine kendisi tarafından bir şeyler katmasına veya onun olduğuna dair izlenimlerin oluşmasına sebep olur. Bu nedenle Âşık Canani’ye ait olan şiirin aslını burada vermemizde yarar görmekteyiz.

ACEM KIZI

Silkinip de Şamova’ya çıkınca

Eylen Şamova’da kal Acem Kızı

Uğrun uğrun kaş altından bakınca

Can telef ediyor gül Acem Kızı

Canım kurban olsun kıymet bilene

Belin ince boyun benzer fidana

Ateşine yandı Tarsus Adana

Getirdin başıma hal Acem Kızı

Silkinip de Şamova’ya çıkarsın

Miski amber gül yanağa takarsın

Kaş altından uğrun uğrun bakarsın

Can alır sendeki tel Acem Kızı

Seni saran oğlan neylesin canı

Yumdukça gözünden döker mercanı

Burnu fındık ağzı kahve fincanı

Şeker mi şerbet mi dil Acem Kızı

Yavru şahin gibi ben de döneyim

Yeleli de kıratıma bineyim

Berdül Yaylasından gökçek yanağın

Dudağından akar bal Acem Kızı

CANANİ âşık da der ki naz olur

Yavaş salın sonun belki hız olur

Mısır haznesini versem az olur

Beni de üstüne al Acem Kızı
“Acem Kızı” türküsünün aslı 6 kıtadır. Ama bir kıta Neşet Ertaş tarafından ilavesiyle 7 kıta olarak bilinmektedir. İlave Kıta şöyledir:
Amerika kurban olsun karakaşına/İngiliz Fransız değmez döşüne /Avrupa Belçika düşmüş peşine/Bir de Alman kurban bil Acem Kızına TRT repertuvarındaki sözler ise aslı iki dörtlük, ilave ile üç dörtlüktür. Neşet Ertaş'ın kaset ve CD' lerinde aslı yedi dörtlük olan şiirin 1., 4. ve 5.(ilave) dörtlükleri okunmuş, beşinci dörtlük aynı kalmak kaydıyla diğer dörtlükler değiştirilmiştir. Şiirdeki “Şamovası” da bu değişiklikten nasibini alarak “Şanovası” olmuştur. Mehmet Gökalp'e göre “Şamovası Kars il sınırları içinde bir ovanın adıdır.” Halk şiirinde yer adlarının önemi düşünülürse, Şamovası'nın, Şanova'sı olarak kayıtlara geçmesi önemli tahribattır.

Neşet Ertaş, Selli Yusuf’un Acem Kızına bir dörtlük de kendisinin eklediğini, Amerika kurban olsun kara kaşına" dizesiyle başlayan dörtlüğün hikâyesini anlattı. Hâlbuki şiir: ne Telli Yusuf’un, ne de Neşet Ertaş'ındır. Karslı Âşık Canani'nindir.

Halil Atılgan 25/11/2013 tarihli “Acem Kızına Dörtlükleri Kim Dedi” başlıklı araştırma yazısında; konuyla yakinen ilgilenen, Mehmet Gökalp “Halk Edebiyatında Hatalı Söyleşiler” adlı makalesinde: “Kars’a bağlı Selim ilçesinin  Sipkor ( Yamaçlı) köyünde 1917 yılında doğan Canani’nin adı Ahmet Çelik’tir. Canani’nin ilk defa şiirlerini Türk Folkloru Araştırmaları dergisinde yayımlamak bize nasip oldu. 1980’de İzmir’e göç eden Canani’nin Acem Kızı türküsü yedi hane olup ancak üç hanesi radyo ve televizyonlarda mahlas ve ozanın adı verilmeden okunmakta. Bu da bizim yüreğimize dokunmaktadır” diyerek sitemini dile getiriyor. Buna rağmen müzik piyasasındaki bant ve CD’lerde “Acem Kızı” türküsünün söz ve müziğinin hala Neşet Ertaş’a ait olduğu yazılarak Aşık Canani’nin  ve Mehmet Gökalp’in burnunun direği sızlatılıyor. Müzik belki Neşet Ertaş’a aittir. Bilemiyoruz. Bu konuda iddiamız yok. Ama tespitlerimize göre “Acem Kızının” sözleri Karslı Âşık Canani’ye aittir.

Neşet Ertaş, Selli Yusuf’un Acem Kızına bir dörtlük de kendisinin eklediğini, Avrupa kurban olsun kara kaşına" dizesiyle başlayan dörtlüğün nasıl yazıldığını anlattı. Hâlbuki şiir ne Telli Yusuf’un, ne de Neşet Ertaş'ındır. Karslı Âşık Canani'nindir.

Sn. Bayram Bilge Tokel’in Neşet Ertaş Kitabı, “Neşet Ertaşla Baş Başa” bölümünden Ertaş’ın “Acem Kızı” türküsüyle ilgili verdiği bilgilerin bir bölümünde; Sn. Tokel, Ertaş’a soruyor. “ Bir de şu ünlü “Acem Kızı”nın hikâyesini dinleyelim sizden. Ertaş cevap veriyor: “ Ben çok küçük yaşta şiirler yazardım kendi kendime. Bazı şiirleri pazarlarda satan tellallardan alır türküler yapardım. Bunun bir örneği Zahide’dir. Çiçekdağı’nda, oralarda uzun bir şiir olarak elime geçti. Acem Kızı da böyle bir şansa sahiptir.”

Halk ozanı Âşık Selahattin Dündar’da “Neşet Ertaş ile yaptığım özel sohbetlerimde ve muhabbetlerde, Neşet Ertaş “Acem Kızı” şiirinin kendisine ait olduğunu hiçbir zaman söylemedi” der. Ayrıca Âşık Selahattin Dündar ve Âşık Yakup Temeli’den alınan bilgiye göre; Âşık Canani bir süre Çukurova civarında bulunmuştur.

Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir

www.songuldundar.com